Herdenken

In Amsterdam vindt de herdenking van de Februaristaking sinds jaar en dag plaats op het Jonas Daniël Meijerplein. Daar staat het beroemde beeld de Dokwerker van de beeldhouwer Mari Andriessen. Dat verbeeldt de stakers die uit protest tegen de jodenvervolging het werk massaal neerlegden. Niet alleen in de hoofdstad, maar ook in omliggende industriesteden als Hilversum en Zaanstad.

De traditie van een jaarlijkse herdenking bij de Dokwerker begon in 1991, bij de 50e verjaardag van de Februaristaking. Overigens was er al in 1950 op hetzelfde plein, naast de Portugese synagoge een herdenking. Twee jaar later verrees de Dokwerker op die plek. De allereerste herdenkingsbijeenkomst vond al in 1946 plaats, vlak na de oorlog, tegenover de Mozes & Aäronkerk op het Waterlooplein.

Speciale postzegel ontworpen door Jan van Toorn bij de herdenking van 1991

Speciale postzegel ontworpen door Jan van Toorn bij de herdenking van 1991

Hilversum

In Hilversum wordt de Februaristaking ook al vele jaren herdacht, zij het op verschillende locaties. In 2019 was de eerste herdenking op de plek waar het ooit in Hilversum begon, waar zich de portiersloge van de NSF-fabrieken bevond. Daar staat nu, op het voorplein van winkelcentrum Seinhorst aan de Jan van der Heijdenstraat, het NSF-kunstwerk van de Utrechtse kunstenares Mieke van den Hoeven.

In navolging tot Amsterdam heeft ook Hilversum nu zijn vaste plek voor de jaarlijkse herdenking van de Februaristaking. Het is de bedoeling om bij de herdenking van 2022 door burgemeester (op dat moment zojuist met pensioen) Pieter Broertjes een plaquette te onthullen. Broertjes heeft veel betekend voor het in ere houden van verzetsmensen en nazi-slachtoffers.

Opdat wij nooit vergeten! Nooit meer fascisme! Nooit meer bevolkingsgroepen als zondebok aanwijzen. Tegen racisme en onderdrukking.

Corona

De herdenking van 2022 dreigt alweer de tweede te worden in coronatijd, misschien opnieuw tijdens een gehele of gedeeltelijke lockdown. Om die reden is de herdenking van 2021 op Seinhorst klein gehouden. Burgemeester Pieter Broertjes legde samen met Martin Veltman, de zoon van staker Ad Veltman, een krans. Met Gerrit Meerbeek en Anton de Heus was Veltman in 1941 een van de drijvende krachten achter de Hilversumse staking.

De Hilversumse televisiemaker Leo Kerkhoff maakte een beeldverslag van de herdenking. Eerder nam hij toespraken op van comitévoorzitter Jan Schriefer (FNV) en Hilversums burgemeester Pieter Broertjes. Ook registreerde hij de voordracht van een speciaal voor de herdenking geschreven gedicht van stadsdichter Charlotte de Raad. In zijn Amsterdamse atelier sprak Joop Lahaise met Martin Veltman over diens vader, en in haar woning aan het spoor met Toos Weimer-Smeulders. Van daaruit hielp de pas zevenjarige Toos haar buurvrouw Van der Meij met het bevrijden van joodse gevangenen uit de goederenwagons, die aan de Zuiderweg stilstonden. Een aantal van de bevrijde gevangenen kon aan de Zuiderweg en elders in de buurt onderduiken.