We kijken terug op een indrukwekkende en aangrijpende herdenkingsbijeenkomst, waarin de Hilversumse Februaristaking van 1941 opnieuw voelbaar dichtbij kwam. Met zo’n tweehonderd toegestroomde inwoners luisterden wij samen naar de woorden, de muziek en de stilte die de moed van de stakers tot leven brachten.

Het erelid van ons herdenkingscomité Pieter Broertjes opende traditiegetrouw met het gedicht van Remco Campert ‘Verzet begint niet grote woorden’. Deze herdenking werd er specifiek stilgestaan bij het inperken van persvrijheid. Er waren toespraken van journalist en historicus Ad van Liempt en fotograaf en documentairemaker Kadir van Lohuizen.

In een boeiende toespraak vertelde Ad van Liempt over de fotograaf Ad Windig die op 25 februari 1941 in Amsterdam op de redactie van Het Volk zat toen hij buiten rumoer hoorde. Met zijn fototoestel ging hij de trap af en kwam in een stoet met stakers terecht. Hij voelde zich met zijn camera niet veilig en bracht die terug naar de redactie om vervolgens buiten mee te gaan staken. Later heeft hij veel spijt gehad dat hij zijn fototoestel heeft weggelegd en daarmee een kans heeft laten schieten om uniek beeld te maken. Er zijn geen beelden van de Februaristaking. Niemand durfde het destijds aan om te fotograferen of filmen. Daarom wisten in Nederland maar heel weinig mensen dat er in Hilversum ook werd gestaakt. Het had nooit in de krant gestaan.

Vanuit dezelfde ervaringen vandaag de dag riep Kadir van Lohuizen vervolgens in zijn toespraak op om waakzaam te blijven, omdat het onafhankelijke woord en beeld sterk wordt bedreigd. In de Gaza-oorlog zijn er meer fotografen, journalisten en cameramensen omgekomen dan in de hele Tweede Wereldoorlog bij elkaar. Het is een poging om het beeld de mond te snoeren. Vanuit Soedan horen wij bijna helemaal niks meer. Met de komst van AI en de opkomst van autoritaire regimes, ook in ons democratische Europa staat de waarheid onder druk en verdient de journalistiek en het publieke bestel alle steun.

Op de prachtige tonen van zijn accordeon deelde componist en muzikant Nicolaas Duin in de ‘spoken word’-vorm een indrukwekkende tekst over de stem en de stilte met ons, en werden er namens vele organisaties bloemen gelegd bij de herdenkingsplaquette. Waaronder één bloemstuk voor alle gevallen journalisten wereldwijd door Broertjes, Van Liempt en Van Lohuizen, en specifiek een olijftak voor alle omgekomen jounalisten in Gaza door Gooi4Gaza.

Ook burgemeester Gerhard van den Top benadrukte ter afsluiting van de herdenking het belang van persvrijheid. Er zijn plannen om op 3 mei, de internationale Dag van de Persvrijheid, ieder jaar in Hilversum iets te organiseren. Het zou mooi zijn als het in 2028 zou lukken.

Het werd een prachtige herdenking van het geweldloze verzet van de duizenden moedige Hilversummers die 85 jaar geleden het werk neerlegden om te protesteren tegen de jodenhaat.